फिजियोथेरापी मानव शरीरको गतिशीलता र पुनर्स्थापनाको विज्ञान हो र आधुनिक स्वास्थ्य प्रणालीको अभिन्न अङ्ग पनि। ढाड वा गर्धनको दुखाइ, जोर्नीका समस्या, खेलकुदमा लागेको चोट, स्ट्रोकपछिको पुनर्स्थापना र शल्यक्रियापछिको रिकभरीसम्म यसको दायरा फैलिएको छ। तर यसको व्यावहारिक प्रयोग र प्रभावकारिता सम्बन्धित देशको स्वास्थ्य प्रणाली, नियमनकारी संरचना, आर्थिक अवस्था र जनचेतनामा निर्भर हुन्छ। एउटै वैज्ञानिक सिद्धान्त पनि फरक-फरक देशमा फरक सामाजिक र संस्थागत स्वरूपमा प्रयोग भइरहेको देखिन्छ। नेपालमा फिजियोथेरापी सेवा सर्वसुलभ र आर्थिक रूपमा किफायती छ, तर चिकित्सकको अनावश्यक नियन्त्रण, जनचेतनाको कमी र रिफरल कमिसनको प्रवृत्ति यसका प्रमुख चुनौती हुन्। अर्कोतर्फ अस्ट्रेलियामा…
विचार/विश्लेषण
कार्तिक १७ र १८ गते बालबालिकालाई भिटामिन ‘ए’ र जुकाको औषधि खुवाऔँ
बालबालिका स्वस्थ भए मात्र परिवार, समाज र देशको भविष्य स्वस्थ र उज्ज्वल बन्न सक्छ। बाल्यावस्था शारीरिक तथा मानसिक विकासको महत्त्वपूर्ण समय भएकाले यस उमेरमा पोषण, सरसफाइ र स्वास्थ्य सेवामा विशेष ध्यान दिन आवश्यक छ। बालबालिकालाई स्वस्थ राख्ने उद्देश्यले नेपाल सरकारले हरेक वर्ष भिटामिन ‘ए’ र जुकाको औषधि खुवाउने अभियान सञ्चालन गर्दै आएको छ। यसै क्रममा २०८३ साल कार्तिक १७ र १८ गते देशभरका स्वास्थ्य संस्थामार्फत ६ देखि ५९ महिनासम्मका बालबालिकालाई भिटामिन ‘ए’ र १२ देखि ५९ महिनासम्मका बालबालिकालाई जुकाको औषधि खुवाइँदै छ। नेपाल सरकार, स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालयको जनस्वास्थ्यसम्बन्धी…
कार्तिक १७ र १८ गतेको भिटामिन ‘ए’ र जुकाको औषधि खुवाउने अभियानमा सहभागी बनौँ
राष्ट्रिय भिटामिन ‘ए’ तथा जुकाको औषधि खुवाउने कार्यक्रम नेपाल सरकार, स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालय, स्वास्थ्य सेवा विभाग, परिवार कल्याण महाशाखाअन्तर्गत रहेका सम्पूर्ण स्वास्थ्य संस्थामा यही मिति २०८३ साल कार्तिक १७ र १८ गते एकैसाथ सञ्चालन हुने भएको छ। कार्यक्रममा ६ देखि ५९ महिनाका शिशु तथा बालबालिकालाई भिटामिन ‘ए’ र १२ देखि ५९ महिनाका बालबालिकालाई जुकाको औषधि खुवाइने भएकाले आफ्ना बालबालिकालाई तोकिएअनुसार भिटामिन ‘ए’ र जुकाको औषधि खुवाउन नजिकको स्वास्थ्य संस्था, स्वास्थ्यकर्मी तथा सामुदायिक महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकासँग सम्पर्क गरी अनिवार्य रूपमा सेवन गराऔँ। सरकारले भिटामिन ‘ए’ क्याप्सुल खुवाउने कार्यक्रम सन्…
बालबालिकाको स्वास्थ्य सुरक्षामा भिटामिन ‘ए’ र जुकाको औषधि
बालबालिकाको स्वस्थ वृद्धि र विकासका लागि पोषण, सरसफाइ र रोगबाट बच्ने उपाय अपरिहार्य छन्। यही आवश्यकतालाई ध्यानमा राखेर सरकारले हरेक वर्ष वैशाख र कात्तिकमा भिटामिन ‘ए’ क्याप्सुल तथा जुकाको औषधि खुवाउने राष्ट्रिय अभियान सञ्चालन गर्दै आएको छ। पाँच वर्षमुनिका बालबालिकालाई लक्षित यो कार्यक्रम बालस्वास्थ्य सुधार र पोषणसम्बन्धी जोखिम न्यूनीकरण गर्ने महत्त्वपूर्ण सार्वजनिक स्वास्थ्य अभियान हो। भिटामिन ‘ए’ को कमीबाट हुने आँखासम्बन्धी समस्या रोकथाम गर्न, शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कायम राख्न र जुकाको संक्रमणबाट उत्पन्न हुन सक्ने स्वास्थ्य समस्या घटाउन यो अभियान सञ्चालन गरिन्छ। सरकारले सन् १९९३ देखि भिटामिन ‘ए’ वितरण…
नियमित स्वास्थ्य परीक्षण: रोग लागेपछि होइन, रोग लाग्नुअघि नै सचेत बनौँ
स्वास्थ्य हाम्रो जीवनको आधार हो। तर, धेरैजसो मानिसले आफ्नो स्वास्थ्यको ख्याल त्यतिबेला मात्र गर्छन्, जब शरीरमा कुनै समस्या देखिन थाल्छ। बिरामी भएपछि उपचार गर्नु आवश्यक हुन्छ, तर रोग लाग्नुअघि नै आफ्नो स्वास्थ्य अवस्थाबारे जानकारी लिनु अझ राम्रो उपाय हो। दैनिक व्यस्तता, पारिवारिक जिम्मेवारी र आर्थिक कठिनाइका कारण धेरै मानिस स्वास्थ्य परीक्षणलाई पछि सार्छन्। कतिपयले कुनै लक्षण नदेखिएकाले आफू पूर्ण रूपमा स्वस्थ छु भन्ने ठान्छन्। तर, बाहिरबाट स्वस्थ देखिए पनि शरीरभित्र कुनै समस्या बिस्तारै बढिरहेको हुन सक्छ। उच्च रक्तचाप, मधुमेह र मिर्गौलासम्बन्धी समस्या सुरुवाती अवस्थामा लक्षणबिना पनि देखिन सक्छन्। त्यसैले समस्या…
दसैँ–तिहारमा खानपानमा ध्यान दिऔँ, मासु र मिठाई सीमित गरौँ
दसैँ–तिहारमा मासु र मिठाईको मात्रा मिलाएर खाने, मदिराबाट टाढा रहने, स्वच्छ खानेकुरा छनोट गर्ने र नियमित शारीरिक गतिविधि कायम राख्ने बानीले स्वास्थ्यसम्बन्धी जोखिम कम गर्न मद्दत गर्छ। चाडपर्वमा खानपानको सन्तुलन बिग्रँदा अपच, अम्लपित्त, झाडापखाला तथा खाद्य विषाक्तताजस्ता समस्या देखिन सक्छन्। त्यसैले स्वादसँगै स्वास्थ्यलाई पनि प्राथमिकता दिनु आवश्यक छ। दसैँ–तिहार नेपालीका प्रमुख चाडपर्व हुन्। यी पर्वमा परिवार, आफन्त र इष्टमित्र भेला भएर खुसी साटासाट गर्ने, मीठा परिकार खाने र रमाइलो गर्ने चलन छ। दसैँमा मासुका परिकार तथा तिहारमा मिठाई, सेलरोटी र अन्य गुलिया परिकारको सेवन बढी हुन्छ। भेटघाट र भोजभतेरमा कतिपयले…
जलवायु परिवर्तन सँगै डेङ्गु र स्क्रब टाइफसको बढ्दो जोखिम
पछिल्लो समय जलवायु परिवर्तन हाम्रो दैनिक जीवन र स्वास्थ्यसँग जोडिएको गम्भीर विषय बनेको छ। तापक्रममा वृद्धि, समयमा वर्षा नहुनु, अनियमित वर्षा तथा वातावरणीय परिवर्तनले मानव स्वास्थ्यमा विभिन्न असर पारिरहेका छन्। यस्ता परिवर्तनले लामखुट्टे र माइटजस्ता रोग सार्ने जीवहरूको गतिविधि, प्रजनन र बासस्थानमा समेत प्रभाव पार्न सक्छन्। यसले डेङ्गु र स्क्रब टाइफसजस्ता रोगको जोखिमलाई थप चुनौतीपूर्ण बनाउन सक्छ। नेपालमा पनि यी रोगप्रति जनचेतना र सतर्कता आवश्यक छ। विशेषगरी जिरीजस्ता पहाडी क्षेत्रमा मौसम र वातावरणमा आउने परिवर्तनसँगै रोगको जोखिमबारे जानकारी राख्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ। डेङ्गु र स्क्रब टाइफस के हुन्? डेङ्गु लामखुट्टेको टोकाइबाट…
स्वस्थ दशैं, सुखी जीवन चाडपर्वमा स्वास्थ्यको ख्याल गरौँ
दशैं नेपालीहरूको महान् तथा प्रमुख चाड हो। यो पर्वले आपसी सद्भाव, प्रेम, एकता, पारिवारिक मिलन र सांस्कृतिक परम्परालाई प्रोत्साहन गर्दछ। दशैंको समयमा परिवार तथा आफन्तसँग भेटघाट गर्ने, मीठा परिकार खाने, टीका-जमरा लगाउने र आशीर्वाद आदानप्रदान गर्ने गरिन्छ। तर, चाडपर्वको रमाइलोमा व्यस्त हुँदा हामीले आफ्नो स्वास्थ्य र सुरक्षालाई बेवास्ता गर्ने सम्भावना पनि हुन्छ। असन्तुलित खानपान, अत्यधिक मदिरा सेवन, शारीरिक निष्क्रियता तथा सवारी दुर्घटनाजस्ता समस्याले दशैंको खुसीमा बाधा पुर्याउन सक्छन्। त्यसैले दशैंलाई रमाइलोका साथै स्वस्थ, सुरक्षित र मर्यादित बनाउनु आवश्यक छ। १. सन्तुलित तथा स्वस्थ खानपान दशैंमा मासु, मिठाई, सेलरोटी तथा अन्य…
दसैँको स्वादमा नभुलौँ स्वास्थ्य, मासु खाँदा अपनाऔँ सावधानी डा.गिरी
दसैँ-तिहारमा मासु, मिठाई र अन्य परिकारको सेवन बढ्ने गर्छ। परिवार तथा आफन्तसँग भेटघाट, भोजभतेर र रमाइलो गर्ने क्रममा खानपानको मात्रा र गुणस्तरमा ध्यान नदिँदा अपच, खाद्य विषाक्तता तथा दीर्घकालीन स्वास्थ्य समस्याको जोखिम बढ्न सक्छ। त्यसैले मासु छनोटदेखि पकाउने, भण्डारण गर्ने र खाने तरिकासम्म सावधानी अपनाउनु आवश्यक छ। प्रदेश आपूर्ति व्यवस्थापन केन्द्रका निर्देशक डा. राजेन्द्र गिरीका अनुसार सन्तुलित भोजनमा कार्बोहाइड्रेट, प्रोटिन, बोसो, भिटामिन तथा खनिज पदार्थ उचित मात्रामा समावेश हुनुपर्छ। चाडपर्वमा पनि स्वच्छ खानेकुरा छनोट गर्ने, खानाको मात्रा मिलाउने र आफ्नो स्वास्थ्य अवस्थाअनुसार भोजन गर्नु स्वस्थ रहने आधार हो। १. स्वस्थ…
दसैँको खुसीसँगै स्वास्थ्य, सद्भाव र उच्च मनोबल
चाडपर्व नजिकिँदै गर्दा हाम्रो मनमा अनेक किसिमका भावनात्मक उतारचढाव आउने गर्छन्। आहार, विहार, विचार र व्यवहारमा परिवर्तन महसुस हुनु हाम्रा मौलिक पर्वहरूको विशेषता हो। यस्ता पर्वले हाम्रो जीवनमा खुसी, उमङ्ग र उत्साह थप्ने गर्छन्। दसैँ, तिहारजस्ता रमाइला पर्वले विशेषगरी बालबालिकामा खुसी र उमङ्ग थप्छन् भने पाका उमेरका व्यक्तिहरूका लागि पनि परिवार तथा आफन्तसँग भेटघाट गर्ने, दुःख–सुख साटासाट गर्ने र आत्मीयता बढाउने अवसर प्रदान गर्छन्। टीका लगाएर आशीर्वाद ग्रहण गर्ने, जमरा शिरमा धारण गर्दै सुस्वास्थ्य र दीर्घायुको कामना गर्ने हाम्रो आफ्नै मौलिक परम्परा छ। दसैँले आपसी सद्भाव, पारिवारिक एकता र उच्च…


