नेपाल सरकार स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले हरेक वर्षको बैशाख महिनालाई खोपको महिनाको रूपमा मनाउँदै आएको छ। अप्रिल महिनाको अन्तिम हप्तालाई विश्वभर विश्व खोप सप्ताहका रूपमा पनि मनाइन्छ। यो अभियानलाई विश्व स्वास्थ्य संगठनले विश्वव्यापी रूपमा समन्वय गर्दै आएको पाइन्छ। स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले बैशाख महिनामा खोप लगाउन छुटेका ५ वर्ष मुनिका सबै बालबालिकाका लागि बृहत् खोज र खोप अभियान २०८३ सञ्चालन गरेको छ। मन्त्रालयले बैशाखलाई पूर्ण खोप सुनिश्चित र प्रमाणीकरण महिनाका रूपमा मनाउने उद्देश्यले यो खोप अभियान सञ्चालन गर्न लागेको हो। खोप लगाउन छुटेका सबै बालबालिकालाई खोप लगाई नेपालमा पूर्ण खोप…

“नयाँ वर्ष २०८३ को पावन अवसरमा स्वदेश तथा विदेशमा रहनु हुने सम्पूर्ण देशवासीहरूमा शुभ स्वास्थ्य, दीर्घायु एवं उच्च प्रगतिको कामना सहित हार्दिक मंगलमय शुभकामना।” राष्ट्रिय भिटामिन ‘ए’ तथा जुकाको औषधि खुवाउने कार्यक्रम नेपाल सरकार, स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय, स्वास्थ्य सेवा विभाग, परिवार कल्याण महाशाखा अन्तर्गत रहेका सम्पूर्ण स्वास्थ्य संस्थाहरूमा यही मिति २०८३ साल बैशाख ६ र ७ गते देशैभरि एकैसाथ सञ्चालन हुने भएको हुँदा आफ्ना बालबालिकाहरूलाई तोकिए अनुसार भिटामिन ‘ए’ र जुकाको औषधि खुवाउन नजिकको स्वास्थ्य संस्था, स्वास्थ्यकर्मी तथा सामुदायिक महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकाहरूसँग सम्पर्क गरी अनिवार्य रूपमा सेवन गराऔँ। सरकारले…

कुनै पनि आमाले आफ्नो गर्भको अवधि पूरा गरी बच्चालाई जन्म दिएपछि साल बाहिर निस्किएको समयदेखि सन्तान उत्पादनमा संलग्न रहेका सम्पूर्ण अंगहरू गर्भवती पूर्वको अवस्थामा फर्किन सुरु गर्ने समयलाई सुत्केरी अवस्था वा पोस्टनेटल पिरियड भनिन्छ। सामान्यतया सुत्केरी अवस्था ६ हप्ता अर्थात् ४२ दिनको मानिन्छ। तर सम्पूर्ण अंगहरू पहिलेको अवस्थामा फर्किन तीन महिना लाग्ने भएकाले यसलाई गर्भावस्थाको चौथो अवस्था वा फोर्थ ट्राइमेस्टर पनि भनिन्छ। यस समयमा गरिने आमा र बच्चा दुवैको शारीरिक परीक्षण, उनीहरूलाई गरिने स्याहार–सुसार तथा सम्पूर्ण सल्लाहलाई प्रसूति पश्चातको स्याहार (पोस्टनेटल केयर) भनिन्छ। प्रसूति पश्चातको स्याहारलाई विशेष गरी एउटा प्रोटोकलका…

कुनै पनि दम्पतीले आफ्नो जीवनमा सन्तान प्राप्त गर्ने योजना बनाएको समयदेखि वा आमाको गर्भमा बच्चा बसेदेखि बच्चा जन्मिने समयसम्म आमा र गर्भमा रहेको शिशुको स्वास्थ्यको हेरचाह, निगरानी तथा स्याहार–सुसारलाई पूर्व–प्रसूति स्याहार (Antenatal Care) भनिन्छ। यो स्याहार आमा र गर्भस्थ शिशुको स्वास्थ्यका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छ। जब कुनै दम्पतीले आफ्नो वंशलाई निरन्तरता दिन वा सन्तान जन्माउने चाहना राख्छन्, तब उनीहरूले गर्भधारण हुनुभन्दा करिब तीन महिना अगाडिदेखि नै स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह अनुसार स्वास्थ्य परीक्षण गराउनु उपयुक्त हुन्छ। यस अवधिमा फोलिक एसिड नामक औषधि दिनको एक गोलीका दरले गर्भ बसेपछि १२ हप्ता अर्थात् तीन…

नेपालको नर्सिङ पेशा पछिल्लो समय गम्भीर Motivation सङ्कटको चपेटामा परेको देखिन्छ। स्वास्थ्य सेवा प्रणालीको मेरुदण्डका रूपमा चिनिने नर्सहरू कार्यस्थलमा बढ्दो असन्तुष्टि, सीमित अवसर, न्यून पारिश्रमिक र कमजोर पेशागत मनोबलका कारण निराश बन्दै गएका छन्। यस अवस्थालाई व्यवस्थापनशास्त्री Frederick Herzberg द्वारा प्रतिपादित Two-Factor Theory (Motivation–Hygiene Theory) का आधारमा विश्लेषण गर्दा समस्या अझ स्पष्ट रूपमा बुझ्न सकिन्छ। हर्जबर्गका अनुसार कामप्रतिको सन्तुष्टि र असन्तुष्टि एउटै कारणबाट उत्पन्न हुँदैनन्। उनले कार्यस्थलका कारक तत्वलाई दुई भागमा विभाजन गरेका छन्— Hygiene Factors र Motivators। Hygiene पक्ष कमजोर हुँदा असन्तुष्टि बढ्छ, तर केवल यी पक्ष सुधार्दा मात्र…