दशैं नेपालीहरूको महान् तथा प्रमुख चाड हो। यो पर्वले आपसी सद्भाव, प्रेम, एकता, पारिवारिक मिलन र सांस्कृतिक परम्परालाई प्रोत्साहन गर्दछ। दशैंको समयमा परिवार तथा आफन्तसँग भेटघाट गर्ने, मीठा परिकार खाने, टीका-जमरा लगाउने र आशीर्वाद आदानप्रदान गर्ने गरिन्छ। तर, चाडपर्वको रमाइलोमा व्यस्त हुँदा हामीले आफ्नो स्वास्थ्य र सुरक्षालाई बेवास्ता गर्ने सम्भावना पनि हुन्छ। असन्तुलित खानपान, अत्यधिक मदिरा सेवन, शारीरिक निष्क्रियता तथा सवारी दुर्घटनाजस्ता समस्याले दशैंको खुसीमा बाधा पुर्‍याउन सक्छन्। त्यसैले दशैंलाई रमाइलोका साथै स्वस्थ, सुरक्षित र मर्यादित बनाउनु आवश्यक छ। १. सन्तुलित तथा स्वस्थ खानपान दशैंमा मासु, मिठाई, सेलरोटी तथा अन्य…

दसैँ-तिहारमा मासु, मिठाई र अन्य परिकारको सेवन बढ्ने गर्छ। परिवार तथा आफन्तसँग भेटघाट, भोजभतेर र रमाइलो गर्ने क्रममा खानपानको मात्रा र गुणस्तरमा ध्यान नदिँदा अपच, खाद्य विषाक्तता तथा दीर्घकालीन स्वास्थ्य समस्याको जोखिम बढ्न सक्छ। त्यसैले मासु छनोटदेखि पकाउने, भण्डारण गर्ने र खाने तरिकासम्म सावधानी अपनाउनु आवश्यक छ। प्रदेश आपूर्ति व्यवस्थापन केन्द्रका निर्देशक डा. राजेन्द्र गिरीका अनुसार सन्तुलित भोजनमा कार्बोहाइड्रेट, प्रोटिन, बोसो, भिटामिन तथा खनिज पदार्थ उचित मात्रामा समावेश हुनुपर्छ। चाडपर्वमा पनि स्वच्छ खानेकुरा छनोट गर्ने, खानाको मात्रा मिलाउने र आफ्नो स्वास्थ्य अवस्थाअनुसार भोजन गर्नु स्वस्थ रहने आधार हो। १. स्वस्थ…

चाडपर्व नजिकिँदै गर्दा हाम्रो मनमा अनेक किसिमका भावनात्मक उतारचढाव आउने गर्छन्। आहार, विहार, विचार र व्यवहारमा परिवर्तन महसुस हुनु हाम्रा मौलिक पर्वहरूको विशेषता हो। यस्ता पर्वले हाम्रो जीवनमा खुसी, उमङ्ग र उत्साह थप्ने गर्छन्। दसैँ, तिहारजस्ता रमाइला पर्वले विशेषगरी बालबालिकामा खुसी र उमङ्ग थप्छन् भने पाका उमेरका व्यक्तिहरूका लागि पनि परिवार तथा आफन्तसँग भेटघाट गर्ने, दुःख–सुख साटासाट गर्ने र आत्मीयता बढाउने अवसर प्रदान गर्छन्। टीका लगाएर आशीर्वाद ग्रहण गर्ने, जमरा शिरमा धारण गर्दै सुस्वास्थ्य र दीर्घायुको कामना गर्ने हाम्रो आफ्नै मौलिक परम्परा छ। दसैँले आपसी सद्भाव, पारिवारिक एकता र उच्च…

दशैँ नेपालीहरूको प्रमुख चाड हो। आफन्त तथा साथीभाइसँग भेटघाट गर्ने, मिठामिठा परिकार खाने र रमाइलो गर्ने अवसरका रूपमा दशैँलाई लिइन्छ। दशैँको खानपानमा मासुका परिकारको विशेष महत्त्व हुन्छ। तर चाडपर्वमा स्वादका लागि आवश्यकताभन्दा बढी मासु, चिल्लो तथा मसलायुक्त खानेकुरा र मदिरा सेवन गर्दा पेट तथा कलेजोसम्बन्धी समस्या बढ्न सक्छ। वरिष्ठ पेट तथा कलेजो रोग विशेषज्ञ डा. मोहन भुसाल, ग्यास्ट्रो सेन्टर बुटवलका अनुसार दशैँमा खानपान सन्तुलित नहुँदा ग्यास्ट्रिक, अपच, कब्जियत र झाडापखाला जस्ता समस्या देखिन सक्छन्। विशेषगरी पहिले नै पेट तथा कलेजोसम्बन्धी समस्या भएका व्यक्तिले खानपानमा थप सावधानी अपनाउनुपर्छ। किन हुन्छ समस्या…

आजको डिजिटल युगमा मानिस प्रविधिसँग नजिकिँदै गएको छ, तर आफ्नै परिवार र प्रियजनसँग भावनात्मक रूपमा टाढिँदै गएको अनुभव पनि बढ्दो छ। हातमा मोबाइल, सामाजिक सञ्जालमा सयौँ साथी र निरन्तर सन्देशको ओहोरदोहोर हुँदाहुँदै पनि मानिसले एक्लोपन महसुस गर्न सक्छ। यस्तो अवस्थाले मानसिक स्वास्थ्य, पारिवारिक सम्बन्ध र व्यक्तिगत खुसीमा प्रभाव पार्न सक्छ।  डिजिटल लत र मानसिक तनाव मोबाइल, टिकटक, रिल्स र सामाजिक सञ्जालमा लामो समय बिताउँदा मानिसको निद्रा, एकाग्रता र दैनिक जीवन प्रभावित हुन सक्छ। अरूको जीवनसँग आफ्नो तुलना गर्ने, निरन्तर प्रतिक्रिया र प्रशंसा खोज्ने तथा सन्देशको जवाफ ढिलो आउँदा चिन्ता गर्ने…

नेपाली वैदिक सनातन परम्परा र सांस्कृतिक पर्वहरूमध्ये हरितालिका तीज नेपाली महिलाहरूको महत्वपूर्ण पर्व हो। धार्मिक, सांस्कृतिक तथा सामाजिक दृष्टिले विशेष महत्व बोकेको तीज पछिल्लो समय स्वास्थ्यसँग पनि जोडिएर चर्चा हुने गरेको छ। हिन्दू धर्मग्रन्थअनुसार सत्ययुगमा हिमालय पर्वत र मेनकाकी पुत्री पार्वतीले भगवान् शिवलाई पति रूपमा प्राप्त गर्न कठोर तपस्या गरेकी थिइन्। पार्वतीका पिता हिमालयले उनको इच्छाविपरीत भगवान् विष्णुसँग विवाह गरिदिन खोजेपछि उनले आफ्ना साथीहरूसँग आफ्नो समस्या सुनाइन्। त्यसपछि साथीहरूले उनलाई लुकाएर सुरक्षित स्थानमा राखेको र त्यहीँ उनले निराहार व्रत तथा तपस्या गरी भगवान् शिवलाई पति रूपमा प्राप्त गरेको धार्मिक मान्यता…