काठमाडौं / आगामी २०८२ सालमा हुने प्रतिनिधि सभाको आमनिर्वाचन नजिकिँदै जाँदा नेपाली राजनीतिक परिदृश्यमा नयाँ बहस सुरु भएको छ। लामो समयदेखि शासन सञ्चालन गर्दै आएका पुराना राजनीतिक दलप्रति जनताको विश्वास क्रमशः कमजोर बन्दै गएको देखिन्छ।
देशमा बारम्बार सरकार परिवर्तन, राजनीतिक अस्थिरता, भ्रष्टाचारका आरोप, तथा जनअपेक्षाअनुसारको विकास हुन नसक्दा मतदाताहरू नयाँ वैकल्पिक शक्तिको खोजीमा लागेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
नेपालमा लोकतन्त्र स्थापनापछि विभिन्न राजनीतिक दलहरूले सरकारको नेतृत्व गर्दै आए पनि जनताले अपेक्षा गरेअनुसार स्थिर शासन व्यवस्था कायम गर्न नसकेको गुनासो व्यापक रूपमा उठ्दै आएको छ। पछिल्ला वर्षहरूमा सरकार गठन र विघटनको क्रम दोहोरिरहँदा विकास निर्माणका कामहरू प्रभावित भएका छन्। आर्थिक संकट, बेरोजगारी समस्या, महँगी, तथा वैदेशिक रोजगारीमा युवाहरूको निर्भरता बढ्नुले जनताको निराशा झनै गहिरो बनाएको छ।
त्यसैगरी, राजनीतिक दलहरूभित्रको गुटबन्दी, नेतृत्वको दोहोरिने प्रवृत्ति, र आन्तरिक लोकतन्त्रको अभाव पनि जनताको असन्तुष्टिको मुख्य कारण बनेको छ। लामो समयदेखि एउटै नेतृत्वले पार्टी सञ्चालन गर्दा नयाँ पुस्तालाई अवसर नदिएको आरोप लाग्दै आएको छ। राजनीतिक दलहरूले चुनावी घोषणापत्रमा गरेका प्रतिबद्धता कार्यान्वयन गर्न नसक्दा जनतामा विश्वासको संकट देखिएको छ।
यता, भ्रष्टाचार र सुशासनको अभावलाई पनि पुराना दलहरूको प्रमुख कमजोरीका रूपमा औंल्याइँदै आएको छ। विभिन्न सरकारी निकायमा हुने अनियमितता, सार्वजनिक स्रोतको दुरुपयोग, तथा पारदर्शिताको कमीले मतदाताहरूमा वितृष्णा बढाएको देखिन्छ। नागरिक समाजका अगुवाहरूका अनुसार, पुराना दलहरूले जनताको आवश्यकता र आकांक्षालाई पर्याप्त रूपमा सम्बोधन गर्न नसक्दा वैकल्पिक राजनीतिक शक्तिको उदयको वातावरण बनेको हो।
पछिल्लो समय विभिन्न नयाँ राजनीतिक दल तथा स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूले सुशासन, पारदर्शिता, तथा युवाको सहभागिता जस्ता मुद्दा उठाउँदै जनताको ध्यान आकर्षित गरिरहेका छन्। सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल माध्यमको प्रयोग गरी उनीहरूले आफ्नो विचार र योजना प्रभावकारी रूपमा जनतासमक्ष प्रस्तुत गरिरहेका छन्। विशेषगरी युवा पुस्ता नयाँ राजनीतिक शक्तिप्रति आकर्षित भएको देखिन्छ।
नयाँ दलहरूले भ्रष्टाचार नियन्त्रण, रोजगारी सिर्जना, शिक्षा तथा स्वास्थ्य क्षेत्रमा सुधार, र स्थानीय स्तरमा विकासलाई प्राथमिकता दिने प्रतिबद्धता व्यक्त गरिरहेका छन्। उनीहरूले परम्परागत राजनीतिक शैलीभन्दा फरक ढंगले नेतृत्व विकास गर्ने र जनताको प्रत्यक्ष सहभागिता सुनिश्चित गर्ने वाचा गरेका छन्। यसले मतदातामा आशा र उत्साहको वातावरण सिर्जना गरेको देखिन्छ।
यद्यपि, राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार नयाँ दलहरूलाई दीर्घकालीन रूपमा जनविश्वास कायम राख्न चुनौतीपूर्ण हुने अनुमान गरिएको छ। नीति निर्माण, प्रशासनिक अनुभव, तथा संगठन विस्तारका क्षेत्रमा उनीहरूले आफ्नो क्षमता प्रमाणित गर्नुपर्ने आवश्यकता रहेको छ।
आगामी आमनिर्वाचनले नेपाली राजनीतिक परिदृश्यमा महत्वपूर्ण मोड ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
मतदाताहरूले परम्परागत दलहरूको कार्यशैलीलाई पुनः मूल्यांकन गर्दै नयाँ विकल्पतर्फ झुकाव देखाइरहेको अवस्थाले देशको लोकतान्त्रिक अभ्यासलाई नयाँ दिशामा लैजान सक्ने संकेत देखिएको छ। २०८२ को निर्वाचन परिणामले नेपाली जनताको राजनीतिक सोच र प्राथमिकतामा आएको परिवर्तन स्पष्ट रूपमा प्रतिबिम्बित गर्ने अनुमान गरिएको छ।यो विश्लेषण ChatGPT सहयोगमा तयार गरेइको हो |
( लेखक डा भन्डारी जनस्वास्थ्य विज्ञ तथा सहायक प्राध्यापक पोखरा बिश्वबिद्यालय )
प्रतिकया दिनुहोस्