नेपालमा पछिल्ला वर्षहरूमा गर्मीको मात्रा अस्वाभाविक रूपमा बढ्दै गएको छ। विशेषगरी तराई तथा सहरी क्षेत्रमा तापक्रम दिनप्रतिदिन उच्च हुँदै जाँदा “लु” (तातो हावा) एक गम्भीर जनस्वास्थ्य समस्याका रूपमा देखा पर्न थालेको छ। सामान्य गर्मीको असहजता मात्र नभई, लुले समयमै सावधानी नअपनाइए ज्यानसम्म जोखिममा पार्न सक्ने अवस्था सिर्जना गर्छ। विज्ञहरूका अनुसार जलवायु परिवर्तन, वन विनाश, सहरीकरण र वायुमण्डलीय असन्तुलनका कारण तापक्रम निरन्तर बढिरहेको छ। यसको प्रत्यक्ष असर जनस्वास्थ्य, कृषि, श्रम क्षेत्र र समग्र जीवनशैलीमा देखिन थालेको छ। हालका वर्षहरूमा अस्पतालहरूमा लु सम्बन्धी बिरामीहरूको संख्या पनि बढ्दै गएको स्वास्थ्य तथ्यांकले देखाउँछ। तराई…

विगत केही दिनदेखि अर्थात् जेठ महिना सुरु भएदेखि अत्यधिक मात्रामा बढ्दै गएको गर्मीका कारण जनजीवन निकै प्रभावित बनिरहेको छ। विभिन्न सञ्चार माध्यमहरूले पनि आजदेखि आगामी तीन दिनसम्म लुम्बिनी प्रदेशका केही जिल्लाहरूमा तापक्रम ४२ डिग्री सेल्सियससम्म पुग्न सक्ने अनुमान गर्दै सर्वसाधारणलाई विशेष सावधानी अपनाउन अनुरोध गरेका समाचारहरू प्रसारण गरिरहेका छन्। गर्मी अत्यधिक बढेको हुनाले उच्च तापक्रम र लुबाट जोगिन निम्न अनुसारका उपायहरू अपनाउन आम जनमानसमा जानकारीसहित अनुरोध गरिन्छ। तातो हावा (लु) बाट हुने सम्भावित असरहरू: थकान लाग्ने, कमजोरी हुने, अत्यधिक तिर्खा लाग्ने, टाउको दुख्ने, खुट्टा बाउँडिने, चक्कर आउने, बेहोस हुने, मांसपेशी…

स्वास्थ्यसमाचार / लुम्बिनी प्रदेश सरकारको चालू आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ को बजेट खर्च निराशाजनक देखिएको छ। साउनदेखि वैशाखसम्मको १० महिनाको अवधिमा प्रदेश सरकारले कुल बजेटको मात्र ३९.९१ प्रतिशत खर्च गर्न सकेको छ। अब आर्थिक वर्ष समाप्त हुन दुई महिना मात्र बाँकी रहेकाले बाँकी रकम खर्च गर्ने दबाब प्रदेश सरकारमाथि बढेको छ। प्रदेश सरकारले चालू आर्थिक वर्षका लागि कुल ३८ अर्ब ८१ करोड रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेको थियो। जसमा पुँजीगततर्फ २३ अर्ब ४७ करोड १४ लाख ६५ हजार र चालूतर्फ १५ अर्ब ४३ करोड ८५ लाख ३५ हजार रुपैयाँ छुट्याइएको थियो। वैशाख…

स्वास्थ्यसमाचार/ पाल्पामा जंगली च्याउ खाएर बिरामी परेका दुई जनाको मृत्यु छ । मृत्यु हुनेमा रम्भा गाउँपालिका–५, ताहुँ ओमभन्ज्याङ नजिकैका ६६ वर्षीया विनिमाया कामु मगर र ३७ वर्षीया बालकुमारी खाम्चा रहेको स्वास्थ्य कार्यालय पाल्पाले जनाएको छ । जंगली च्याउ खाएपछि बिरामी भएका उनीहरूको तानसेनस्थित युनाइटेड मिसन अस्पतालमा मृत्यु भएको हो । स्वास्थ्य कार्यालय पाल्पाका सूचना अधिकारी मधुसुधन भट्टराईका अनुसार खाम्चाको बुधबार र कामुको मंगलबार मृत्यु भएको हो । यस्तै, जंगली च्याउ सेवन गरी जिल्लामा दर्जन बढी बिरामी रहेका छन् । जसमध्ये तानसेन नगरभित्रका ८ वर्षीय बालक र रम्भास्थित ताँहुकी ५० वर्षीया…

नेपालको स्वास्थ्य क्षेत्र अहिले संविधानले सुनिश्चित गरेको मौलिक हक र व्यवहारिक कार्यान्वयनबीचको ठूलो खाडलका कारण गम्भीर संरचनात्मक संकटतर्फ उन्मुख देखिन्छ। स्वास्थ्य नागरिकको आधारभूत अधिकार भए पनि व्यवहारमा यो अधिकार सहज, सुलभ र गुणस्तरीय रूपमा उपलब्ध गराउन राज्य संयन्त्र अझै सफल हुन सकेको छैन। यसको प्रमुख कारण नीति, कानुन र प्रशासनिक संरचनामा देखिएको जटिलता, असंगति र व्यवहारिक कमजोरी हो। नेपालमा स्वास्थ्य सेवा विस्तारका नाममा निर्माण गरिएका नीति तथा नियमहरू कागजी रूपमा त आकर्षक देखिन्छन्, तर व्यवहारमा ती अत्यन्त जटिल, बहुस्तरीय र असंगत बन्दै गएका छन्। स्वास्थ्य संस्था सञ्चालन गर्ने प्रक्रिया सेवा…

स्वास्थ्यसमाचार/ तिलोत्तमा नगरपालिकाले लामो समयदेखि समुदायस्तरमा स्वास्थ्य सेवा प्रवर्द्धनमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दै आएका स्वास्थ्य स्वयंसेविकाहरूलाई अनिवार्य अवकाश दिँदै औपचारिक रूपमा बिदाइ गरेको छ। कार्यक्रम नगरपालिका प्रमुख तथा कार्यक्रमका अध्यक्ष राकृष्ण खाँणको अध्यक्षतामा सम्पन्न भएको हो। कार्यक्रममा उपप्रमुख जागेश्वरी देवी चौधरीको आतिथ्यता रहेको थियो। स्वास्थ्य शाखा प्रमुख ज्ञानप्रसाद पौडेलले स्वागत मन्तव्य राख्दै स्वयंसेविकाहरूको योगदानलाई स्वास्थ्य सेवाको आधारस्तम्भका रूपमा स्मरण गर्नुभयो। नगरपालिकाबाट अवकाश प्राप्त ५ जना स्वास्थ्य स्वयंसेविकालाई जनही ५० हजार रुपैयाँ र जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयबाट २० हजार रुपैयाँ गरी कुल ७० हजार रुपैयाँसहित दोसल्ला र प्रमाणपत्र प्रदान गरी सम्मानपूर्वक बिदाइ गरिएको…

स्वास्थ्यसमाचार/ बुटवल उपमहानगरपालिकामा स्वास्थ्यजन्य फोहर व्यवस्थापनका लागि करिब २ करोड १५ लाख रुपैयाँ बराबरको अत्याधुनिक मेसिन सञ्चालनमा आएको छ। ग्लोबल फन्ड र सेभ द चिल्ड्रेनको सहयोगमा स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयमार्फत उपलब्ध गराइएको उक्त मेसिनको बिहीबार बुटवल उपमहानगरपालिकाका प्रमुख खेलराज पाण्डेयले उद्घाटन गर्नुभयो। उद्घाटनमा बोल्दै “बुटवल उपमहानगरपालिकामा अत्याधुनिक स्वास्थ्यजन्य फोहर व्यवस्थापन मेसिन सञ्चालनमा आउनु मानव स्वास्थ्य, वातावरण संरक्षण र व्यवस्थित फोहर व्यवस्थापनका लागि महत्वपूर्ण उपलब्धि हो। अब सबै स्वास्थ्य संस्थासँग समन्वय गरेर फोहरको वैज्ञानिक व्यवस्थापनलाई नियमित र प्रभावकारी बनाइने वताउनु भयो ।” उक्त मेसिन लामो समयअघि उपलब्ध भए पनि विभिन्न कारणले…

लुम्बिनी प्रदेश सरकारले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को बजेटमा स्वास्थ्य क्षेत्रलाई उच्च प्राथमिकतामा राख्दै अस्पताल स्तरोन्नति, विशेषज्ञ सेवा विस्तार तथा जटिल रोग उपचारमा आर्थिक सहयोगलाई निरन्तरता दिने नीति अघि सारेको छ। आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री धनेन्द्र कार्कीले प्रदेश सभामा विनियोजन विधेयक, २०८३ का सिद्धान्त र प्राथमिकता प्रस्तुत गर्दै स्वास्थ्य सेवा पहुँच, गुणस्तर र उपचार सहुलियत विस्तारलाई बजेटको प्रमुख एजेन्डा बनाइएको बताउनुभयो। प्रदेश सरकारले क्यान्सर, मृगौला प्रत्यारोपण, मुटुको भल्भ फेर्ने लगायतका जटिल तथा खर्चिलो उपचारमा आर्थिक सहयोगलाई निरन्तरता दिने जनाएको छ। यसबाट विपन्न तथा आर्थिक रूपमा कमजोर नागरिकलाई राहत पुग्ने…

लुम्बिनी प्रदेशको स्वास्थ्य क्षेत्र अहिले संक्रमणकालीन मोडमा छ । एकातिर नागरिकको स्वास्थ्य सेवाप्रतिको अपेक्षा दिनप्रतिदिन बढ्दो छ भने अर्कोतिर सीमित स्रोतसाधन, जनशक्ति अभाव, पूर्वाधारको असन्तुलन र संघीय संरचनाका जटिलताले प्रदेश सरकारलाई चुनौती थपिरहेको छ । यद्यपि, यी चुनौतीबीच पनि प्रदेश सरकारले स्वास्थ्य पूर्वाधार विस्तार, विशेषज्ञ सेवा वृद्धि, मातृ तथा शिशु स्वास्थ्य सुधार, मानसिक स्वास्थ्य, आयुर्वेद तथा स्वास्थ्य बीमा सुधारजस्ता विषयलाई प्राथमिकतामा राखेर काम गरिरहेको दाबी गरेको छ । विशेषगरी १ हजार २ सय शैयाको लुम्बिनी प्रादेशिक अस्पताल निर्माण, एमआरआई सेवा सञ्चालन, राप्ती स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानको क्षमता अभिवृद्धि, ग्रामीण क्षेत्रमा स्वास्थ्य…

पाल्पा जिल्ला नेपालकै पहिलो पूर्ण संस्थागत प्रसूति सेवायुक्त तथा पूर्ण खोप सुनिश्चितता दिगोपना कायम गर्ने जिल्ला बनेको छ। जिल्ला प्रजनन् स्वास्थ्य तथा खोप समन्वय समितिद्वारा आयोजित विशेष समारोहमा लुम्बिनी प्रदेशका मुख्यमन्त्री चेतनारायण आचार्यले सो उपलब्धिको प्रमाणपत्र हस्तान्तरण गर्नुभएको हो। कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै मुख्यमन्त्री आचार्यले पाल्पाले स्वास्थ्य क्षेत्रमा स्थापित गरेको यो उपलब्धि देशकै लागि अनुकरणीय भएको बताउनुभयो। उहाँले सुरक्षित मातृत्व र शिशु स्वास्थ्य सुधारका लागि पाल्पाको सफलता महत्वपूर्ण रहेको उल्लेख गर्दै सन् २०३० सम्म मातृ मृत्युदर र नवजात शिशु मृत्युदर घटाउने राष्ट्रिय लक्ष्य हासिल गर्न यो कोसेढुङ्गा सावित हुने धारणा राख्नुभयो।…