निदानभन्दा परको मान्छे : विविध मन, विविध अभिव्यक्ति र मानसिक स्वास्थ्यको मानवीय दृष्टिकोण

मानिसलाई बुझ्न कति नै गाह्रो छ र? हामी सजिलै निष्कर्ष निकालि हाल्छौँ-अनुहार मा उदासी देखेपछि उसलाई ‘दुःखी’ घोषणा गरिन्छ, कम बोल्नेलाई ‘घमण्डी’ वा ‘असामाजिक’ को बिल्ला भिराइन्छ र अलिकति फरक वा असामान्य व्यवहार देख्दा ‘पागल’ भन्न कुनै हिचकिचाहट हुँदैन। लागूपदार्थको कुलतमा फसेको मानिस देख्दा उसको समग्र अस्तित्व र चरित्रमाथि नै प्रश्न उठाइन्छ। तर, के कुनै पनि मानिसको विशाल र बहुरङ्गी जीवनलाई उसको एउटा व्यवहार, क्षणिक भावना वा मानसिक अवस्थाले पूर्ण रूपमा परिभाषित गर्न सक्छ? यही ज्वलन्त प्रश्नले आजको मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी बहसलाई एउटा वैचारिक र मानवीय दिशातर्फ डोर्‍याएको छ—मानिसलाई केवल रोगको…

चिकित्सकको सिफारिस बिना एन्टिबायोटिक प्रयोग नगर्न विभागको आग्रह

काठमान्डौ-विश्व प्रतिजैविक प्रतिरोध सचेतना सप्ताह, २०२६ को अवसरमा औषधि व्यवस्था विभागले चिकित्सकको सिफारिसबिना एन्टिबायोटिक प्रयोग नगर्न सर्वसाधारणलाई आग्रह गरेको छ। हरेक वर्ष नोभेम्बर १८ देखि २४ सम्म मनाइने यस वर्षको सप्ताहको नारा ‘एक स्वास्थ्य, एक अभियान : प्रतिजैविक प्रतिरोधको आजैबाट रोकथाम’ (One Health, One Action: Prevent AMR Now) तय गरिएको छ। विभागले जारी गरेको विज्ञप्तिमा एन्टिबायोटिकलगायत प्रतिजैविक औषधिको जथाभावी तथा अत्यधिक प्रयोगले सूक्ष्मजीवमा औषधिविरुद्ध प्रतिरोध क्षमता विकास हुँदै गएको उल्लेख गरेको छ। यसले सामान्य संक्रमणको उपचारसमेत कठिन र जटिल बनाउँदै लगेको विभागले जनाएको छ। प्रतिजैविक प्रतिरोधको असर मानव स्वास्थ्यमा मात्र…

समुदायमै एचआईभी परीक्षणको पहुँच बढाउन ६ जिल्लाका स्वास्थ्यकर्मीलाई तालिम

स्वास्थ्यसमाचार /एचआईभी संक्रमणको समयमै पहिचान, रोकथाम तथा उपचार सेवामा पहुँच विस्तार गर्ने उद्देश्यले बुटवलमा समुदायको नेतृत्वमा गरिने एचआईभी परीक्षण (कम्युनिटी लेड टेस्टिङ–सीएलटी) सम्बन्धी तीनदिने तालिम सुरु भएको छ। नागार्जुन डेभलपमेन्ट कम्युनिटी (एनडीसी) को आयोजना तथा लुम्बिनी प्रदेश जनस्वास्थ्य प्रयोगशालाको समन्वयमा सुरु भएको तालिमको अध्यक्षता प्रयोगशालाका निमित्त निर्देशक डा. सुवर्ण आचार्यले गर्नुभएको थियो। एनडीसीका कार्यकारी निर्देशक जगदीशचन्द्र भट्टको प्रमुख आतिथ्य तथा स्वास्थ्य कार्यालय रुपन्देहीका प्रमुख जनस्वास्थ्य प्रशासक उमादेवी थापा, क्षयरोग तथा कुष्ठरोग वरिष्ठ अधिकृत टीकाराम अधिकारी, स्वास्थ्य निर्देशनालय लुम्बिनीका फोकल पर्सन परशुराम पोखरेल र बुटवल उपमहानगरपालिकाका स्वास्थ्य शाखा प्रमुख युवराज पाण्डेको…

कांग्रेस लुम्बिनीको महिला महामन्त्रीमा स्वास्थ्यकर्मी अन्जना पाण्डेको उम्मेदवारी

स्वास्थ्यसमाचार/ नेपाली कांग्रेस लुम्बिनी प्रदेशको महिला महामन्त्री पदका लागि अन्जना पाण्डेले उम्मेदवारी प्रस्तुत गरेकी छन्। विद्यार्थी राजनीतिदेखि स्वास्थ्य सेवा, शिक्षण र सामाजिक क्षेत्रमा अनुभव हासिल गरेकी पाण्डेले पार्टीमा नयाँ पुस्ताको प्रतिनिधित्व, महिला नेतृत्वको सशक्तीकरण र संगठनको रूपान्तरणलाई प्राथमिकतामा राख्दै उम्मेदवारी अघि सारेकी हुन्। राजनीतिक परिवारमा हुर्किएकी पाण्डे कक्षा ९ मा अध्ययन गर्दादेखि नै नेपाल विद्यार्थी संघमार्फत विद्यार्थी राजनीतिमा सक्रिय भएकी हुन्। बालकुमारी नर्सिङ क्याम्पसमा नेविसंघको जिम्मेवारी सम्हाल्दै विद्यार्थी नेतृत्वमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गरेकी उनले त्यसपछि ब्याचलर इन नर्सिङ पूरा गरिन्। नर्सिङ सुपरभाइजरका रूपमा काम गरेकी पाण्डेले शिक्षण क्षेत्रमा समेत अनुभव…

‘मम्मी, हजुर आइस्यो न!’ : अस्पतालको ड्युटीमा आमाको छटपटी

रातको करिब एक बजेको थियो। अस्पतालको बालरोग वार्डमा ड्युटीमा खटिएकी नर्सलाई आवाज आयो, ‘सिस्टर, ३४ नम्बर बेडको बच्चा आत्तिरहेको छ, ज्वरो पनि आएको छ।’ उनी तत्काल थर्मोमिटर लिएर बिरामीको शय्यामा पुगिन्। तापक्रम जाँच गर्दा बच्चालाई १०१.४ डिग्री फरेनहाइट ज्वरो आएको रहेछ। बच्चाकी आमा आत्तिएकी थिइन्। ‘आत्तिनु पर्दैन, आवश्यक उपचार गर्छौं,’ भन्दै उनले आमालाई सम्झाइन्। चिकित्स कीय निर्देशनअनुसार बच्चालाई ज्वरो कम गर्ने औषधि दिइन्। बाक्ला कपडा हटाएर शरीरलाई सहज बनाइदिइन् र बच्चाको अवस्थालाई निगरानीमा राखिन्। केही समयपछि बच्चा शान्त भयो। करिब ३५ मिनेटपछि पुनः तापक्रम जाँच गर्दा ज्वरो घट्दै गएको थियो।…

९२ पटक रक्तदान : जीवन बचाउने अभियानदेखि रक्तदाता नेतृत्वसम्म कृष्ण चौहान

कसैका लागि रगत केही थोपा रातो तरल पदार्थ मात्र हुन सक्छ। तर अस्पतालको शय्यामा जीवन र मृत्युबीच संघर्ष गरिरहेको बिरामीका लागि त्यही रगत जीवनको अन्तिम आशा बन्न सक्छ। यही मानवीय संवेदनालाई जीवनको उद्देश्य बनाएका छन् कृष्ण चौहान क्षेत्रीले। आफ्नो शरीरबाट रगत दिएर अरूको जीवन बचाउन सकिन्छ भन्ने विश्वासले सुरु भएको उनको यात्रा अहिले ९२ पटक रक्तदानसम्म आइपुगेको छ। रक्तदानलाई सामान्य सामाजिक गतिविधिका रूपमा सुरु गरेका क्षेत्रीका लागि अहिले यो जीवनको अभिन्न हिस्सा बनेको छ। उनी रक्तदान गर्ने स्वयंसेवी रक्तदाता मात्र होइनन्, रक्तदाता अभियानलाई संस्थागत र व्यवस्थित बनाउने अभियानका अगुवासमेत हुन्।…

सरकारसँग ६ बुँदे सहमति डा. गोविन्द केसीले तोडे ९ दिन लामो अनशन

स्वास्थ्यसमाचार/  सरकारसँग ६ बुँदे सहमति भएपछि चिकित्सा शिक्षा सुधारका अभियन्ता डा. गोविन्द केसीले नौ दिनदेखि जारी अनशन अन्त्य गरेका छन्। सरकार र डा. केसीबीच आज बिहान सहमति भएको हो। रातभर चलेको वार्तापछि भएको सहमतिपत्रमा सरकारका तर्फबाट शिक्षा तथा खेलकुदमन्त्री सस्मित पोखरेल र डा. केसीले हस्ताक्षर गरेका छन्। सहमतिको रोहबरमा प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयका स्वास्थ्य सल्लाहकार प्राडा. जगदीश अग्रवाल, प्रतिनिधिसभा सदस्य पुकार बम र नेपाल मेडिकल एसोसिएसनका अध्यक्ष डा. बद्री रिजाल रहेका छन्। सरकारले चिकित्सा शिक्षा सुधार, विश्वविद्यालयको ऐन संशोधन, विगतका सहमति कार्यान्वयन तथा विभिन्न जिल्लामा सरकारी मेडिकल कलेज स्थापना गर्ने…

टोल-टोलमा जथाभावी झार मार्ने विषादी छर्कने प्रवृत्ति : सफा वातावरणका नाममा स्वास्थ्यसँग खेलवाड

आजकल गाउँघर, टोल, सडकका किनारा, घरआँगन, विद्यालय वरपर तथा सार्वजनिक स्थानमा झारपात नष्ट गर्न रासायनिक औषधि छर्कने प्रवृत्ति बढ्दै गएको देखिन्छ। झारपात हटाएर वातावरण सफा राख्ने, बाटोघाटो सुन्दर बनाउने र श्रम बचत गर्ने उद्देश्यले प्रयोग गरिने यस्ता औषधिको प्रयोग कतिपय अवस्थामा आवश्यक हुन सक्छ। तर, प्रयोगको आवश्यकता, औषधिको प्रकृति, मात्रा, समय, स्थान र स्वास्थ्य सुरक्षाको बेवास्ता गर्दै जथाभावी रसायन छर्कनु गम्भीर सार्वजनिक स्वास्थ्य तथा वातावरणीय समस्याको विषय हो। झारपात हटाउनु समस्या होइन, झार हटाउने नाममा मानव स्वास्थ्य र वातावरणलाई जोखिममा पार्नु समस्या हो। झार मार्ने औषधि सामान्य रसायन होइन झारपात…

आम्दा अस्पतालमा एक वर्षमा १ हजार २४४ सुत्केरी, ६२ हजारले लिए ओपीडी सेवा

स्वास्थ्यसमाचार/बुटवलस्थित सिद्धार्थ बाल तथा महिला अस्पतालमा बिरामी को चाप बढ्दै गएको छ । अस्पतालले सार्वजनिक गरेको आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को वार्षिक तथ्याङ्कअनुसार एक वर्षको अवधिमा ६२ हजार ९४ पटक बहिरङ्ग (ओपीडी) सेवा प्रवाह भएको छ । अस्पतालको तथ्याङ्कअनुसार आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा ४४ हजार ४५९ पटक ओपीडी सेवा प्रवाह भएको थियो । अघिल्लो वर्षको तुलनामा गत आर्थिक वर्षमा ओपीडी सेवा लिने बिरामीको सङ्ख्यामा १७ हजार ६३५ ले वृद्धि भएको देखिन्छ । यो करिब ३९.७ प्रतिशतको वृद्धि हो । अस्पतालमा सबैभन्दा बढी बालरोगसम्बन्धी सेवा लिनेको सङ्ख्या रहेको छ । एक वर्षमा…

लुम्बिनीमा आँखा स्वास्थ्य सेवा विस्तार गर्ने प्रदेश सरकारको योजना, उपचारमा सबैको पहुँच बढाइने

स्वास्थ्यसमाचार / लुम्बिनी प्रदेशका मुख्यमन्त्री चेतनारायण आचार्यले प्रदेशमा देखिएको दृष्टिविहिनता तथा दृष्टिदोषको समस्या न्यूनीकरण गर्न आँखा स्वास्थ्य सेवालाई प्राथमिकतामा राखेर लगानी बढाउने बताउनुभएको छ । नेपाल नेत्रज्योति संघले मंगलबार लमहीमा आयाेजना गरेकाे आँखा सेवा प्रदायक निकायहरुबाट हुने कार्वन फुटप्रिन्ट र त्यसबाट उत्पन्न हुने असरहरुकाे बारेमा तयार भएको अनुसन्धान प्रतिवेदन सार्वजनिक कार्यक्रममा मुख्यमन्त्री आचार्यले आँखा स्वास्थ्य सेवा सबै नागरिकको पहुँचमा पुर्‍याउन प्रदेश सरकारले योजनाबद्ध रूपमा काम गर्ने बताउनु भएको हाे । नेपाल नेत्रज्योति संघले तयार पारेको पाँच वर्षे रणनीतिक योजनालाई प्रदेश सरकारले प्राथमिकताका साथ कार्यान्वयनमा लैजाने मुख्यमन्त्री आचार्यको भनाइ छ ।…