कोरोना भाइरस परीक्षणका बिधिहरु र हाम्रो बुझाई

बलराम न्यौपाने कोरोना भाइरसको संक्रमण विश्वव्यापी रुपमा बढिरहेको छ । विश्वभर कोरोना भाइरस संक्रमण हुनेको संख्या ७०,००.००० र मृत्यु हुनेको संख्या ४००,००० कटिसकेको छ । कोरोना संक्रमण शुरु भएको पाँच महनिा कटिसकेको छ। यसबाट ११६ मुलुक प्रभावित छन्। नेपालमा पनि कोरोना संक्रमण दिन प्रतिदिन बढ्दै गइरहेकमो छ । विगत २ हप्तामा मात्र यो संक्रमण ३००० जनामा देखिएको छ । यो रोगबाट नेपालमा हालसम्म १३ जनाको मृत्यु भइसकेको छ। हाल यो रोग समुदाय स्तरमा फैलिइसकेको आशंका छ । भारतीय सीमाबाट नेपाल प्रवेश गर्नेको संख्या हजारौंको रहेको छ र उनीहरुबाट समुदायमा तिब्ररुपमा…

कोरोना भाईरसको अबसर र चुनौतीहरु

COVID-19 ले टेक्नोलोजी र आधुनिकीकरण बाट मानब जिबनमाआउने समस्याहरुलाई सजिलै पराजित गर्न सकिन्छ भन्ने प्रतिस्पर्धा मालागेको संसार लाई राम्रै पाठ सिकाएको छ । सम्पन्न र शक्तिको होडबाजी गर्दै आफुलाई सधै माथिल्लो दर्जा मा राख्ने राष्ट्रहरुलाई COVID-19 ले बास्तविक धरातलमा लत्याएकोे छ । महामारी को लागि हाम्रो स्रोतसाधन र पुर्बतायारी पर्याप्त छैन भन्ने प्रमाणित भएको छ । स्वास्थ्य सेवा को हिसाबले आब्बल मानिएका राष्ट्रहरुनै आज सबैभन्दा ठुलो मानबक्षती व्यहोरी राखेको अवस्थामा विकासोन्मुख राष्ट्रहरुको व्यवस्थापन उनीहरुको तुलनामा अब्बल साबित भएको छ । आज को बिश्व Public Health ManagementtyfCurative Management दुवै विधामा अपूर्ण…

लकडाउन जति लम्बियो, मानसिक रोगको मात्रा त्यति बढ्दै

मन आन्तरिक इन्द्रिय हो, जो ज्ञानेन्द्रियबाट प्राप्त सूचनाका आधारमा प्रभावित हुन्छ । भावना, चाहना, स्वभाव, अनुभव, आवश्यकताको अनुभूति, विश्वास, संवेगात्मक अवस्थाको सयुँक्त रुप मन हो । मन कच्चा पदार्थजस्तो हुन्छ, जसलाई प्रशोधनको आवश्यकता हुन्छ ।यसर्थ मन राम्रो पनि हुन्छ र नराम्रो पनि हुन सक्छ। समाजमा रहेर पनि असामाजिक तरिकाले जिवन आपनभईरहेको बेला संसारनै कोरोनाको त्रासले ग्रसित छ। कोरोना यसरी फैलिएको छ कि नियन्त्रणका हर कसरतहरु लाई हाम्मे हाम्मे परिरहेको छ। रोग नियन्त्रइकै लागि सरकारले लकडाउन जस्तो जटिल कदम चाल्न बाध्य भएको छ। तमाम जनजिवनले पनि सरकारको सो कदमलाई आत्मसाथ गरेका…

क्वारेन्टिनको इतिहास: कोरोना महामारिमा आवश्यक्ता र अवस्था

वर्तमान पुस्ताले शताब्दीकै एक ठुलो महामारी कोभिड १९ भागिरहेके छ। आजभोलि आम सर्वसाधरणहरुको मुखमा क्वारेन्टिन, आइसोलेसन, फिजिकल डिस्टान्सि जस्ता जनस्वास्थ्यका  शब्दहरु झुण्डिएका छन। क्वारेन्टिन शब्दको प्रयोग र अभ्यास १४औ शताब्दीमा प्लेगको महामारीबाट शुरु भएको देखिन्छ । प्लेगको संक्रमित ठाउँबाट भेनिसमा आउने जहाजहरु ४० दिन छुट्टै राख्ने व्यवश्था थियो। क्वारेन्टिन शब्द इटालियन क्वारान्टाबाट आएको हो, जस्को अर्थ ४० दिन हुन्छ । साधारणतया क्वारेन्टिन भनेको सरुवा रोगको महामारि भएको देश,क्षेत्र,ठाउँ र ब्यतिको सम्पर्कमा आएको मानिस तर रोग लागेको छ वा छैनभन्ने कुनै मेडिकल प्रमाण नभएको अवश्थामा निश्चित अवधि सम्म समुदायको जनसम्पर्कमा आउनबाट…

आबश्यकता अनुसार COVID-19 व्यवस्थापनको Modalityमा परिवर्तन गर्नुपर्छ

भुपराज ढकाल -COVID-19 को बिश्वब्यापी महामारीबाट नेपाल पनि अछुतो रहेन I चिनको बुहान सहरबाट शुरुवात भएको संक्रमण युरोप र अमेरिका जस्ता सक्ति केन्द्रित राष्ट्रहरुलाई पराजित गरि हाल दक्षिण एशियाका विभिन्न रास्ट्रहरुमा संक्रमणको केन्द्र को रुपमा विकास हुदै गएको छ Iबिश्व भर करिब ६३ लाख संक्रमण र करिब करिब४ लाख को मृत्यु भएको अवस्था छ I COVID-19 शुरुवात भएको रास्ट्र चिन र हाल COVID-19 केन्द्रको रुपमा स्थापित हुदै गएको भारत संग सिमाना जोडिएको नेपाल उच्च जोखिममा रहेको छ I नेपालको हरेक क्षेत्रमा भारतको उल्लेख्य प्रभाव रहेजस्तै COVID-19 नेपालमा फैलिनमा भारत प्रमुख…

पुलिङ टेष्ट र कोभिड–१९ : मापदण्ड र सुझाव

राम बहादुर खड्का/डा. रुपेन्द्र श्रेष्ठ विश्वव्यापी रुपमा फैलिरहेको कोरोनाभाइरस संक्रमणले निम्त्याउने रोग “कोभिड–१९” विरुद्ध निःस्वार्थ सेवामा खटिरहेका स्वास्थ्यकर्मी,सरकारी अधिकारीहरु र अनुसन्धानकर्ता लाई तहसनहस बनाइरहेको छ । हालको अवस्थामा हेर्ने हो भने विश्वभरिका प्रायः सबै राष्ट्रहरु संक्रमित भएको पाइन्छ । यो भाइरसको संक्रमण भए-नभएको पत्ता लगाउन प्रयोगशालाकर्मीहरुले प्रयोग गरिरहेको “पि.सी.आर.विधि” ले निकै महत्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेको छ । तर आवश्यक स्रोत–साधनको कमीले र त्यसमाथि नमूनाहरुको अत्याधिक चापले कोरोना संक्रिमत भए–नभएको तथ्याकं छुट्टाउन गाह्रो भइरहे को छ । यो महामारीको अवस्थामा संघर्षरत विभिन्न देशका प्रयोगशाला विज्ञहरुले छिटो छरितो र एक पटकमा धेरै भन्दा…

कोरोनाबाट मुक्ति पाउन सरकारलाई केही सुझावहरु

कृष्ण पराजुली कोरोना संक्रमणको दर दिनुहुँ बढीरहेको छ। विदेशबाट समेत नेपालीहरु आफ्नै मुलुकमा प्रवेश पाउँ भनेर दवाव दिईरहेको अवस्था छ। यसै सिलसिलामा सर्वोच्च अदालतको फैसलाले पनि सरकारका नाउँमा नेपाली नागरिकहरुलाई स्वदेश ल्याउने उपयुक्त व्यवस्था मिलाउनू भन्ने आदेश जारी गरेको अवस्था छ। विदेशबाट नेपाली नागरिकहरु ल्याएर राख्ने क्वारेन्टाईन निर्माण गर्न सक्ने अवस्था पनि छैन। सरकारसँग रहेका अस्पतालहरुको पूर्वाधारको अवस्था सामान्य छ। नीजि अस्पताल मुकदर्शक बनेर बसिरहेका छन। यस सन्दर्भमा सरकारले अव कसरी कोरोनाबाट नेपाली नागरिकलाई जोगाउने भन्ने हम्मे हम्मे परिरहेको सन्दर्भमा देहाय बमोजिमका सुझावहरु प्रस्तुत गरिएको छ। नेपालको वर्तमान संविधानको धारा…

कोरोना परिक्षणमा आवश्यक भिटिएम र स्वावस्टिक बुटवलमा उत्पादन संभव भएको दावी

स्वास्थ्यसमाचार । बुटवल जेठ ५ । कोरोना भाइरसको परिक्षणका लागि आवश्यक पर्ने “भि.टि.एम.” र “स्वाव-स्टिक” बुटवलमा उत्पादन सम्भव भएको खोजकर्ताहरुले दावी गरेका छन् । क्रिमशन कलेज अफ टेक्नोलोजिका असिष्टेन्ट प्रोफेसर –राम बहादुर खड्का (माइक्रोबायोलोजिष्ट)को टिमले भि.टि.एम.बारे गरेको एक परिक्षण उत्पादन सफल भएको बताएको छ । स्थानीय तहमै उत्पादन गरेको भि.टि.एम. जनसंख्या तथा स्वास्थ्य मन्त्रालय र राष्ट्रिय आविष्कार केन्द्रलाई सहयोग गर्नको लागि अनुसन्धान गरिएको जानकारी अनुसन्धानकर्ता खड्काले दिएका छन् । भाइरल ट्रान्सपोर्ट मिडिया (भि.टि.एम.) –यो मिडिया जैविक नमूना/भाइरस जिवाणुहरु संकलन, ट्रान्सपोर्ट, अनुरक्षण गर्न प्रयोग हुने साथै यसमा राखिएको नमुनालाई लामो समयसम्म…

परिक्षणको दायरा बृद्दि गर्नुको अर्को बिकल्प छैन

सरकारले  लकडाउन खुकुलो बनाए संगै बिभिन्न उद्धोग तथा कलकारखानाहरु संचालनमा आउने छन , दैनिक आवश्सक बस्तु हरु ढुवानीमा बृद्दी हुनेछ। निर्माणका सामाग्रीहरु बिना पास ढुवानी गर्न पाउने ब्यबस्था गरे पश्चात माल वाहक सवारी साधनमा उल्लेखनिय रुपमा बृद्दी हुने नै भयो। तर बिभिन्न उद्धोग तथा कलकारखाना हरुमा काम गर्ने मजदुरहरुको आवतजावतमा पुग्ने असर र त्यसको समाधानको बारेमा यथष्ठ कुनै किसिमको प्रावधान भएको पाइएको छैन। हाल लकडाउन अवधिमा पनि सहर बजार सुन्य छैन ,औषधी पसलहरु खुल्ने नै भए, तरकारी पसल , फलफुल पसल ,किराना पसल, एग्रोभेट, बैक तथा बित्तिय संस्थाहरु खुला नै…

“समुदाय स्वास्थ्य र फ्लु”

फ्लू एक प्रकारको तिब्र सक्रमण गराउने रोग हो ।अति नै छिटो फैलिने एक प्रकारको ज्वरोलाइ Influenze पनि भनिन्छ ।ऋतु परिवर्तनको समय नेपालको सन्दर्भमा चैत ,बैशाख (बसन्त ऋतु) असोज ,कात्तिक (सरद ऋतु) मा बढी मात्रामा देखिने र फ़ैलिने भएकाले यस्लाइ मौसमी फ्लू पनि भनिन्छ । बढी मात्रामा जनघनत्व भएको समुदाय र क्षेत्रमा सामाजिक दुरि कायम नहुने स्थानका मानिसहरुमा बढी मात्रामा देखिन्छ ।Endemic ,Epidemic तथा Pandemic तरिकाले फैलिएको फ्लू लाई तत्काल समयमा नै नियन्त्रण गर्न सकिएन भने त्यस क्षेत्रका मानिसहरु यश फ्लूका शिकार हुन पुग्छन् । कहिलेकाही निश्चित उमेर समुहका मानिस प्रभावित…